انتخاب پاور (PSU) همیشه یکی از تصمیمات کلیدی در هنگام بستن یک سیستم جدید بوده است. اما با ظهور کارتهای گرافیک قدرتمند و پرمصرف، این انتخاب اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. اینتل با معرفی استاندارد ATX 3.0 گام بزرگی رو به جلو برداشت. با این حال، نسخه اصلاحشده آن، یعنی ATX 3.1، خیلی زود از راه رسید. این موضوع بسیاری از کاربران را با این سوال مواجه کرد: کدام یک انتخاب بهتری است و آیا تفاوتها آنقدر چشمگیر هستند که هزینه بیشتر را توجیه کنند؟
در این تحلیل جامع، ما به بررسی عمیق تفاوتهای فنی و کاربردی این دو استاندارد میپردازیم تا شما بتوانید با دیدی باز، بهترین تصمیم را برای سیستم خود بگیرید.با مازستا همراه باشید.
شاید جنجالیترین ویژگی استاندارد ATX 3.0، معرفی کانکتور ۱۶ پین 12VHPWR بود. اینتل این کانکتور را برای تأمین توان ۶۰۰ واتی کارتهای گرافیک نسل جدید طراحی کرد. با این حال، گزارشهای متعدد از گرم شدن بیش از حد و حتی آب شدن این کانکتور، نگرانیهای جدی در مورد ایمنی آن به وجود آورد.
اینتل استاندارد ATX 3.1 را مستقیماً برای حل این مشکل ارائه کرد. این شرکت با همکاری PCI-SIG، کانکتور را بازطراحی کرد و نسخه بهبودیافته آن را با نام 12V-2×6 معرفی نمود. این دو کانکتور از نظر ظاهری تقریباً یکسان هستند و با یکدیگر سازگاری دارند، اما تفاوتهای کلیدی در طراحی داخلی آنها نهفته است:
این بهبود امنیتی، به تنهایی بزرگترین و قانعکنندهترین دلیل برای انتخاب یک پاور ATX 3.1 است، بهخصوص برای کسانی که قصد خرید کارتهای گرافیک پرچمدار را دارند.
| ویژگیها | ATX 2.4 | ATX 2.53 | ATX 3.0 | ATX 3.1 |
|---|---|---|---|---|
| رابط 16 پین اصلی (Native Interface) | الزامی ندارد | الزامی ندارد | 12VHPWR (استاندارد بالای 450 وات) | 12V-2×6 (استاندارد بالای 450 وات) |
| توان پیک لحظهای (Instantaneous Peak Power) | الزامی ندارد | الزامی ندارد | 200٪ (در بازه 100 میکروثانیه) | 200٪ (در بازه 100 میکروثانیه) |
| زمان نگهداری ولتاژ پس از قطع برق (Hold-up Time) | 17ms در بار کامل | 17ms در بار کامل | 17ms در بار کامل | 12ms در بار کامل (توصیه: 17ms در 80٪ بار) |
| انحراف ولتاژ 12V (12V Voltage Deviation) | -5٪ تا +5٪ | -5٪ تا +5٪ | -7٪ تا +5٪ | -7٪ تا +5٪ |
| انحراف ولتاژ PCIe (PCIe Voltage Deviation) | الزامی ندارد | الزامی ندارد | -8٪ تا +5٪ | -8٪ تا +5٪ |
| راندمان در بار بسیار سبک (10 وات یا 2٪ بار) | الزامی ندارد | الزام ≥60٪ توصیه ≥70٪ |
الزام ≥60٪ توصیه ≥70٪ |
الزام ≥60٪ توصیه ≥70٪ |
| جایگزینی حالت کممصرف با ALPM | پشتیبانی نمیشود | پشتیبانی میشود | پشتیبانی میشود | پشتیبانی میشود |
| توالی بوت T1 / T3 (Boot Sequence) | T1 < 200ms 100ms < T3 < 250ms |
T1 < 150ms 100ms < T3 < 250ms |
T1 < 150ms 100ms < T3 < 250ms |
T1 < 150ms 100ms < T3 < 250ms |
یکی دیگر از تغییرات فنی قابل توجه در استاندارد ATX 3.1، به حداقل زمان نگهداری توان (Hold-Up Time) مربوط میشود. این زمان از ۱۷ میلیثانیه در ATX 3.0 به ۱۲ میلیثانیه کاهش یافته است. این پارامتر مشخص میکند که پاور پس از قطع برق ورودی، تا چه مدتی میتواند ولتاژ پایدار را در خروجی حفظ کند.
در نگاه اول، این یک پسرفت به نظر میرسد، زیرا استاندارد سختگیرانهتر ATX 3.0 در تئوری پایداری بهتری دارد. اما اینتل این تغییر را برای افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای تولید اعمال کرده است. با این حال، این تفاوت ۵ میلیثانیهای برای اکثر کاربران در شرایط واقعی محسوس نیست و در عمل، تأثیری بر عملکرد سیستم نخواهد گذاشت.
کارتهای گرافیک مدرن میتوانند در کسری از ثانیه، توان مصرفی خود را به شدت افزایش دهند. این جهشهای ناگهانی (Transients) فشار زیادی بر پاور وارد میکنند. طراحان هر دو استاندارد ATX 3.0 و 3.1 را برای مدیریت این نوسانات آماده کردهاند. با این حال، نسخه 3.1 به لطف بهبودهای جزئی، پایداری ولتاژ را در شرایط شدید کمی بهتر مدیریت میکند. این ویژگی تضمین میکند که سیستم شما در سنگینترین پردازشهای گرافیکی یا بازیها دچار کرش یا ریستارت ناگهانی نشود.
پس از بررسی تمام جوانب، پاسخ به این سوال به وضعیت فعلی و برنامههای آینده شما بستگی دارد:
در نهایت، ATX 3.1 یک انقلاب نیست، بلکه یک تکامل هوشمندانه بر پایه ATX 3.0 محسوب میشود. این استاندارد جدید، مهمترین نقطه ضعف نسخه قبلی، یعنی ایمنی کانکتور، را برطرف کرده و مسیری امنتر برای نسل بعدی سختافزارهای قدرتمند هموار میکند.
