در دنیای امنیت سایبری، حفاظت از «دادههای ساکن» (Data at Rest) به اندازه دفاع در برابر نفوذ شبکه اهمیت دارد. BitLocker، راهکار بومی مایکروسافت برای رمزنگاری کامل حجم (Full Volume Encryption)، استانداردی صنعتی برای محافظت از دادهها در برابر سرقت فیزیکی و دسترسیهای غیرمجاز است. این مقاله به بررسی فنی معماری BitLocker، نقش حیاتی TPM، و سناریوهای پیچیده بازیابی در محیطهای Enterprise میپردازد.
بیتلاکر (BitLocker) یک ویژگی امنیتی در نسخههای Pro و Enterprise ویندوز است که بر خلاف Encrypting File System (EFS) که تنها فایلهای خاصی را رمزنگاری میکند، کل پارتیشن (Volume) را در سطح بلاک رمزنگاری مینماید. این فناوری تضمین میکند که حتی اگر هارد دیسک از سیستم جدا شده و به کامپیوتر دیگری متصل شود، بدون در اختیار داشتن کلیدهای رمزگشایی، دادهها تنها به صورت مجموعهای از کدهای درهمریخته (Ciphertext) دیده میشوند.
از منظر فنی، BitLocker در ویندوز 10 و 11 بهطور پیشفرض از الگوریتم XTS-AES با طول کلید 128 یا 256 بیت استفاده میکند که امنیت بالاتری نسبت به استاندارد قدیمیتر AES-CBC در برابر حملات دستکاری متن رمز (Ciphertext manipulation) ارائه میدهد.
قدرت اصلی BitLocker در تعامل آن با سختافزار است. این سیستم برای تایید سلامت سیستم پیش از بوت، به چیپ TPM (Trusted Platform Module) وابسته است.
زمانی که BitLocker فعال میشود، کلید رمزنگاری دیسک (FVEK) توسط کلید اصلی حجم (VMK) محافظت میشود. خودِ VMK توسط TPM «مُهر» (Seal) میشود. TPM تنها زمانی این کلید را آزاد میکند که وضعیت سیستم (شامل بایوس، رکورد بوت اصلی و فایلهای استارتآپ) با مقادیر ثبت شده در Platform Configuration Registers (PCRs) مطابقت داشته باشد. این یعنی اگر کسی سعی کند با لینوکس لایو (Live Linux) یا تغییر در بوتلدر به سیستم نفوذ کند، TPM کلید را آزاد نکرده و دسترسی به دادهها مسدود میماند.
برای استفاده ایمن از BitLocker، وجود چیپ TPM نسخه 1.2 یا 2.0 توصیه میشود (اگرچه بدون آن هم با استفاده از USB Startup Key امکانپذیر است). برای بررسی دقیق وضعیت TPM در ویندوز، میتوانید از روشهای زیر استفاده کنید:
Win + R را فشرده و دستور tpm.msc را اجرا کنید. وضعیت باید “The TPM is ready for use” باشد.Get-Tpm را در محیط ادمین اجرا کنید. خروجی TpmPresent: True نشاندهنده وجود سختافزار است.فعالسازی از طریق Control Panel > BitLocker Drive Encryption انجام میشود. در این مرحله، سیستم از شما میخواهد که یک Recovery Key (کلید بازیابی) 48 رقمی را ذخیره کنید.
در محیطهای سازمانی، ادمینها میتوانند از طریق Group Policy تعیین کنند که آیا فقط فضای استفاده شده (Used Space) رمزنگاری شود یا کل درایو. برای درایوهای جدید، رمزنگاری “Used Space” سریعتر است، اما برای درایوهایی که قبلاً حاوی داده بودهاند، رمزنگاری کامل (Full Encryption) برای جلوگیری از بازیابی اطلاعات پاکشده الزامی است.
یکی از سوالات رایج متخصصین این است: «اگر چیپ TPM بسوزد یا مادربرد تعویض شود، چه اتفاقی برای دادهها میافتد؟»
از آنجا که کلید رمزنگاری با سختافزار TPM قبلی جفت (Bind) شده است، پس از تعویض مادربرد، BitLocker در فرآیند بوت متوجه تغییر سختافزاری شده و وارد Recovery Mode میشود. در این حالت:
BitLocker یک لایه دفاعی ضروری برای هر سازمان یا کاربر حرفهای است که دادههای حساس دارد. اگرچه پیکربندی آن ساده به نظر میرسد، اما مدیریت صحیح کلیدهای بازیابی و درک وابستگی آن به TPM، مرز بین «امنیت بالا» و «از دست رفتن فاجعهبار دادهها» را تعیین میکند.
