Windows 11 بهصورت عمومی دمای CPU را در Task Manager نمایش نمیدهد. برای مشاهده دما میتوانید در BIOS/UEFI عدد لحظهای را ببینید یا با ابزارهای مانیتورینگ مانند HWiNFO و Core Temp، دمای پردازنده را هنگام کار واقعی ثبت کنید. عدد دما بهتنهایی کافی نیست؛ مدل CPU، نوع Sensor، توان مصرفی، فرکانس، دور فن، دمای محیط و وجود Thermal Throttling نیز باید همزمان بررسی شوند.
بررسی دمای CPU
با استفاده از BIOS/UEFI
یکی از روشهای داخلی برای بررسی دمای CPU در برخی از سیستمها، استفاده از منوی UEFI دستگاه است که اغلب به آن BIOS میگویند. این منو اطلاعات مختلفی را در مورد سیستم شما ارائه داده و دمای CPU شما را زمانی که ویندوز 11 بارگذاری نمیشود نشان میدهد. در نتیجه اگر میخواهید بفهمید که آیا یک برنامه یا بازی خاص باعث گرم شدن CPU شما شده است، نمیتوانید با این روش این مشکل را بررسی کنید. علاوه بر این، همه منوهای BIOS دمای CPU را ارائه نمیدهند، بنابراین بستگی به دستگاه شما دارد.
برای دسترسی به منوهای BIOS کافی است تا Windows+i را فشار دهید و در نوار کناری سمت چپ، روی System کلیک کنید. در نهایت از سمت راست Recovery را انتخاب کنید.
در صفحهی Recovery روی Advanced Startup کلیک کنید و Restart Now را انتخاب کنید. سپس روی گزینهی Restart Now کلیک کنید.
وقتی سیستم شما دوباره روشن شد به مسیر Troubleshoot بروید و وارد UEFI Firmware Settings شوید و روی Restart کلیک کنید تا وارد منوی BIOS/UEFI شوید.
برای مشاهدهی اطلاعات مربوط به دمای پردازنده باید گزینهای مشابه CPU Core Temperature را پیدا کنید. اگر این گزینه را در صفحه اصلی BIOS/UEFI خود پیدا نکردید، برگههای دیگر مانند “Advanced” را بررسی کنید. در نهایت اگر هیچ گزینهای برای بررسی دمای پردازنده وجود نداشت، باید از برنامههای ثالث استفاده کنید.
دمای CPU را چگونه درست تفسیر کنیم؟
یک محدوده ثابت برای همه پردازندهها وجود ندارد. سقف حرارتی و رفتار Boost در مدلهای Intel و AMD متفاوت است و باید مشخصات رسمی همان مدل بررسی شود. نزدیکشدن لحظهای به سقف طراحی الزاماً به معنی خرابی نیست، اما اگر دما همراه با افت Clock، کاهش توان، صدای غیرعادی فن یا کندشدن مداوم باشد، احتمال Thermal Throttling یا ضعف سیستم خنککننده مطرح میشود.
دمای Idle: به برنامههای پسزمینه، Power Plan و دمای اتاق وابسته است و معیار نهایی سلامت نیست.
دمای زیر بار: باید همراه توان CPU، Clock و وضعیت Throttling خوانده شود.
CPU Package و Core: Sensorهای مختلف ممکن است اعداد متفاوتی نشان دهند؛ برای مقایسه همیشه همان Sensor را ثبت کنید.
BIOS/UEFI: فقط یک Snapshot خارج از بار واقعی Windows است و برای تشخیص رفتار هنگام بازی یا رندر کافی نیست.
برای نتیجه قابلاعتماد، یک بار کاری ثابت را ۱۰ تا ۱۵ دقیقه اجرا کنید، دمای بیشینه و میانگین را ثبت کنید و همان آزمون را پس از خنکشدن سیستم تکرار کنید. اگر قصد مقایسه قبل و بعد از سرویس یا تعویض خمیر حرارتی را دارید، دمای محیط، تنظیم فن و توان پردازنده را ثابت نگه دارید. راهنمای نرمافزارهای Benchmark و تست سختافزار برای انتخاب بار مناسب مفید است.
استفاده از نرم افزار Core Temp
برنامه Core Temp یک برنامه رایگان است که به شما اجازه میدهد تا دمای CPU خود را از صفحه اصلی برنامه بررسی کنید. همچنین دمای هر هسته CPU شما را نمایش خواهد داد.
برای استفاده از Core Temp، برنامه را فقط از وبسایت رسمی دریافت کنید و هنگام نصب، پیشنهادهای جانبی احتمالی را با دقت بررسی و غیرفعال کنید. دریافت ابزارهای مانیتورینگ از سایتهای دانلود ناشناس توصیه نمیشود.
برنامه Core Temp را اجرا کنید و در بخش Temperature Readings دمای CPU را خواهید دید.
اعداد دما دائماً به روز میشوند، زیرا دمای CPU شما همچنان در نوسان است. هچنین از نوار نوتیفیکیشن یا system tray نیز میتوانید دمای پردازنده را بررسی کنید و وقتی از نرم افزارهای مختلفی استفاده میکنید، دمای پردازنده را چک کنید.
یکی دیگر از برنامه های محبوب و رایگانی که می توانید از آن برای بررسی دمای CPU خود در ویندوز 11 استفاده کنید Speccy است. برای استفاده از آن، مرورگر وب خود را باز کرده و به سایت Speccy بروید. سپس برنامه را دانلود و نصب کنید.
برنامه Speccy را اجرا کنید و در بخش CPU، اطلاعات مربوط به پردازنده را مشاهده خواهید کرد که دمای پردازنده نیز جزو این اطلاعات خواهد بود.
برای بررسی دمای هر هسته در قسمت سمت راست وارد بخش Cores شوید.
نرم افزار HWiNFO در ویندوز 11
HWiNFO یکی دیگر از برنامههای خوبی است که به شما اجازه میدهد تا دمای CPU خود را مشاهده کنید. میتوانید HWiNFO را نصب کنید یا از نسخه portable استفاده کنید. هنگامی که برنامه را اجرا کردید، “Sensors-only” را انتخاب کنید و سپس روی “Start” کلیک کنید.
به طور کلی روشهای مختلفی برای بررسی دمای CPU وجود دارد. برای مثال نرم افزار Open Hardware Monitor نیز یک گزینهی مناسب برای بررسی حرارت پردازنده است.
چه زمانی باید سیستم خنککننده را بررسی کنیم؟
اگر دما بهطور مداوم به سقف اعلامشده سازنده نزدیک میشود و همزمان فرکانس افت میکند، ابتدا گردوغبار، مسیر جریان هوا، عملکرد فن و پمپ، نصب صحیح Cooler و تنظیمات توان BIOS را بررسی کنید. تغییر خمیر حرارتی بدون تشخیص علت همیشه راهحل نیست و Undervolt یا دستکاری محدودیت توان نیز باید با آزمون پایداری و امکان بازگشت انجام شود.
در لپتاپ، مسدودشدن ورودی هوا، حالت Performance و شارژ همزمان میتواند دما و صدای فن را بالا ببرد. در سیستم دسکتاپ نیز دمای GPU و هوای گرم داخل کیس روی دمای CPU اثر میگذارد؛ بنابراین فقط خود پردازنده را جدا از کل جریان هوای کیس ارزیابی نکنید.
جمعبندی
برای مشاهده سریع دمای CPU، BIOS/UEFI مناسب است؛ اما برای بررسی هنگام بازی، رندر یا کار حرفهای از HWiNFO یا Core Temp استفاده کنید و Temperature را در کنار Clock، Power و Thermal Throttling بخوانید. معیار نهایی، مشخصات رسمی مدل پردازنده و نتیجه یک تست تکرارپذیر است.
اگر سیستم هنگام رندر داغ، کند یا ناپایدار میشود، مشخصات و نوع نرمافزار خود را در فرم درخواست مشاوره و پیشفاکتور مازستا ثبت کنید تا ترکیب خنککننده و سختافزار متناسب با بار کاری بررسی شود.
