CPU_FAN ورودی اصلی فن خنککننده پردازنده است؛ CPU_OPT یا CPU_FAN2 معمولاً برای فن دوم همان کولر در نظر گرفته میشود و SYS_FAN/CHA_FAN برای فنهای کیس است. بااینحال تعداد پین، توان قابلتحمل، منبع سنجش دما، امکان کنترل مستقل و حتی رفتار هشدار فن بین مادربردها متفاوت است. بنابراین نوشته کنار هدر و دفترچه دقیق مدل مادربرد، مرجع نهایی اتصال هستند.
| نام هدر | کاربرد رایج | نکته مهم |
|---|---|---|
| CPU_FAN | فن اصلی کولر CPU یا سیگنال دور فن مجموعه خنککننده | BIOS معمولاً این ورودی را برای تشخیص کارکرد خنککننده پایش میکند؛ جزئیات هشدار و حداقل RPM وابسته به مدل است. |
| CPU_OPT / CPU_FAN2 | فن دوم کولر دوبرجی یا رادیاتور | ممکن است منحنی آن با CPU_FAN هماهنگ باشد یا تنظیمات محدودی داشته باشد. مستقلبودن کنترل یا گزارش RPM را از دفترچه بررسی کنید. |
| AIO_PUMP / PUMP_FAN | پمپ خنککننده مایع | نوع کنترل و توان خروجی در همه بردها یکسان نیست؛ سیمکشی توصیهشده سازنده AIO و مادربرد را اجرا کنید. |
| SYS_FAN / CHA_FAN | فنهای ورودی و خروجی کیس | انتخاب سنسور دما، حالت DC/PWM و Fan Stop به قابلیتهای BIOS همان مادربرد بستگی دارد. |
وظیفه CPU_FAN تأمین برق و کنترل فن اصلی کولر پردازنده و دریافت سیگنال Tachometer برای نمایش RPM است. روی بسیاری از مادربردهای جدید این هدر چهار پین است، اما نباید از ظاهر آن نتیجه گرفت که هر فن یا هر شیوه کنترلی خودکار و بدون تنظیم کار میکند. یک فن چهار پین معمولاً با PWM کنترل میشود و فن سه پین معمولاً به کنترل ولتاژی یا DC نیاز دارد. بعضی BIOSها حالت مناسب را تشخیص میدهند و در بعضی مدلها باید DC یا PWM را دستی انتخاب کرد.
وصلنکردن سیم دور فن به CPU_FAN الزاماً مانع روشنشدن تمام مادربردها نمیشود، اما ممکن است هشدار CPU Fan Error، توقف در POST یا دور فنِ خواندهنشده ایجاد کند. در نصب AIO نیز گاهی کابل Tach پمپ یا کنترلر به CPU_FAN متصل میشود تا مادربرد وجود سامانه خنککننده را ببیند. راه درست به طراحی AIO و تنظیمات برد بستگی دارد؛ هشدار را بدون اطمینان از کارکرد واقعی پمپ و فنها غیرفعال نکنید.
CPU_OPT به معنی خروجی اختیاری پردازنده است و رایجترین استفاده آن فن دوم کولرهای دو فن یا یکی از فنهای رادیاتور است. در برخی مادربردها CPU_OPT فرمان سرعت را از CPU_FAN دنبال میکند و کنترل مستقل ندارد؛ حتی ممکن است فقط RPM ورودی اصلی گزارش شود. در مدلهای دیگر تنظیمات بیشتری در BIOS وجود دارد. پس این گزاره که CPU_OPT همیشه دقیقاً مانند یک هدر عمومی کیس یا همیشه کاملاً مستقل عمل میکند، درست نیست.
اگر کولر فقط یک فن دارد، خالیماندن CPU_OPT طبیعی است. برای فن کیس بهتر است ابتدا از SYS_FAN یا CHA_FAN استفاده شود، زیرا معمولاً جانمایی، سنسور و منحنی مناسبتری برای گردش هوای کیس دارند. اگر ناچار به استفاده از CPU_OPT هستید، کنترلپذیری و منبع دمای آن را در BIOS بررسی کنید.
در بسیاری از مادربردها میتوان سوکت سه پین فن را با رعایت شیار راهنما روی هدر چهار پین نصب کرد. سه اتصال برق، زمین و گزارش دور باقی میمانند و پین چهارم PWM استفاده نمیشود. برای تنظیم سرعت، هدر باید از حالت DC پشتیبانی کند یا روی آن تنظیم شود؛ در غیر این صورت فن ممکن است با دور ثابت یا رفتاری غیرمنتظره کار کند. عکس این حالت نیز نیازمند بررسی دفترچه است، زیرا وجود چهار پین روی برد بهتنهایی تضمین نمیکند تمام حالتهای کنترلی روی هر هدر فعال باشند.
در خنککننده مایع، پمپ و فنهای رادیاتور دو وظیفه جدا دارند. اگر مادربرد هدر AIO_PUMP یا PUMP_FAN دارد و دفترچه استفاده از آن را توصیه میکند، پمپ را همانجا قرار دهید و فن یا کنترلر رادیاتور را طبق راهنمای سازنده به CPU_FAN، CPU_OPT یا هاب متصل کنید. بعضی AIOها برق اصلی را از SATA میگیرند و فقط کابل Tach یا کنترل به مادربرد میرسد؛ بنابراین نسخه واحدی از سیمکشی برای همه مدلها وجود ندارد.
پس از نصب، در BIOS مطمئن شوید RPM مورد انتظار دیده میشود و منحنی فن ناخواسته پمپ را بیش از حد کند نمیکند. اگر دمای پردازنده سریع بالا میرود، سیستم را خاموش کنید و اتصال برق پمپ، تماس بلاک، کابلها و تنظیم هدر را دوباره بررسی کنید. برای تحلیل دما نیز راهنمای بررسی و تفسیر دمای CPU در ویندوز 11 مفید است.
کابل Y اجازه میدهد دو فن از یک هدر فرمان بگیرند، اما مجموع جریان فنها باید از ظرفیت اعلامشده آن هدر کمتر باشد. عدد مجاز را از دفترچه مادربرد و جریان هر فن را از برچسب یا مشخصات رسمی آن بخوانید؛ یک عدد ثابت برای همه بردها وجود ندارد. در اسپلیترهای رایج معمولاً سیگنال RPM فقط از یکی از فنها به مادربرد برمیگردد تا دو سیگنال Tach با هم تداخل نکنند.
برای تعداد بیشتر فن، هاب دارای تغذیه مستقل انتخاب امنتری است، مشروط به اینکه سیم کنترل و برق آن مطابق دفترچه وصل شوند. اتصال چند فن پرمصرف یا پمپ به یک هدر بدون محاسبه جریان میتواند باعث ناپایداری یا آسیب شود.
SYS_FAN مخفف System Fan و CHA_FAN مخفف Chassis Fan است و هر دو معمولاً برای فنهای کیس بهکار میروند. تفاوت اصلی بیشتر به نامگذاری سازنده برمیگردد. قابلیت واقعی هر شماره هدر—مانند PWM/DC، توقف کامل، سنسور مرجع و حداکثر توان—ممکن است متفاوت باشد. فن ورودی جلو و خروجی عقب را میتوان با منحنی متعادل تنظیم کرد تا هم جریان هوا حفظ شود و هم نویز در بار سبک پایین بماند.
از نظر الکتریکی ممکن است در برخی بردها کار کند، اما CPU_FAN گزینه استاندارد است چون BIOS معمولاً وضعیت خنککننده پردازنده را از آن پایش میکند. فقط وقتی دفترچه یا طراحی کنترلر راه دیگری تعیین کرده است مسیر متفاوت را انتخاب کنید.
همیشه نه. روی برخی مدلها با CPU_FAN همگام است و روی برخی دیگر گزینههای جداگانه دارد. BIOS و دفترچه همان مدل پاسخ قطعی را میدهند.
ممکن است کابل دور فن به CPU_FAN وصل نباشد، RPM پایینتر از آستانه باشد، فن نچرخد یا در نصب AIO سیگنال Tach از مسیر دیگری برسد. ابتدا کارکرد واقعی خنککننده را بررسی کنید و سپس آستانه هشدار را مطابق دفترچه تنظیم کنید.
برای انتخاب خنککننده و چیدمان فن متناسب با سیستم رندر، تدوین یا هوش مصنوعی، مشخصات پروژه و قطعات خود را در فرم مشاوره و درخواست پیشفاکتور مازستا ثبت کنید.
