تغییر Refresh Rate مانیتور در ویندوز 10 و 11؛ راهنمای تنظیم امن

رفرش ریت یا نرخ بروزرسانی چیست؟ چگونه می توان نرخ بروزرسانی تصویر یا Refresh Rate مانیتور را در ویندوز تغییر داد؟ تغییر Refresh Rate در مانیتورهای گیمینگ و عادی در ویندوز چگونه است؟ با تغییر نرخ نوسازی تصویر چه اتفاقی برای ما خواهد افتاد؟ برای پاسخ به تمام این سوالات، همراه مازستا باشید. در مقاله‌ای دیگر استفاده از لپ تاپ به عنوان مانیتور (آموزش تبدیل لپ تاپ به مانیتور) را در اختیارتان قرار داده‌ایم.

 نرخ بروزرسانی تصویر یا Refresh Rate چیست؟

به‌طور ساده، نرخ نوسازی یا Refresh Rate تعداد دفعاتی است که نمایشگر در هر ثانیه تصویر را تازه می‌کند و با واحد هرتز (Hz) سنجیده می‌شود. برای نمونه، مانیتور 120 هرتز می‌تواند تصویر را تا 120 بار در ثانیه به‌روزرسانی کند. این مفهوم با FPS یکسان نیست: FPS تعداد فریم‌هایی است که کارت گرافیک و پردازنده تولید می‌کنند، اما Refresh Rate ظرفیت نمایش مانیتور برای تازه‌سازی تصویر است. هماهنگی بهتر این دو می‌تواند حرکت را روان‌تر کند؛ بااین‌حال، بالا بردن نرخ نوسازی به‌تنهایی FPS بازی را افزایش نمی‌دهد. اگر نرخ نوسازی مانیتور پایین‌تر از FPS خروجی باشد، نمایشگر در هر ثانیه تعداد محدودتری فریم یکتا نشان می‌دهد؛ اما این تنظیم به‌خودی‌خود توان پردازشی کارت گرافیک یا FPS تولیدشده را کم نمی‌کند. پارگی تصویر معمولاً زمانی رخ می‌دهد که تحویل فریم با چرخه تازه‌سازی هماهنگ نباشد. گزینه‌هایی مانند V-Sync، FreeSync و G-Sync برای مدیریت این هماهنگی به‌کار می‌روند و هرکدام محدودیت‌های خود را دارند. در نتیجه بهتر است که چه در بازی و چه در حالت استفاده عادی و روزمره، مراقب Refresh Rate در مانیتور خود باشید. در بازی ها امکان تنظیم نرخ فریم وجود نداشته و با توجه به رزولوشن و جزئیات و تنظیمات گرافیکی، نرخ فریم شما تغییر پیدا می کند. اما این در حالی است که تنظیمات Refresh Rate در ویندوز شما در وضعیت درستی قرار گرفته باشد. در ادامه به آموزش تغییر Refresh Rate در مانیتورها خواهیم پرداخت.

آموزش تغییر نرخ نوسازی تصویر مانیتور در ویندوز

شایان ذکر است که افزایش Refresh Rate خصوصا در لپ تاپ ها به افزایش مصرف باتری نیز منجر می گردد. به طور کلی این عمل تا حدی فشار بیشتری را به پردازنده گرافیکی یا همان GPU وارد ساخته و در نهایت اگر از لپ تاپ خود در وضعیت باتری استفاده بیشتری دارید، بدانید که بالا بردن نرخ بروزرسانی تصویر منجر به افزایش بیشتر از باتری می گردد. بدیهی است که افزایش فرکانس مانیتور برای کامپیوترهای رده بالا هیچ مشکل خاصی را به وجود نخواهد آورد چرا که بار پردازشی سنگینی را به آنها تحمیل نمی کند. در برخی موارد، پس از نصب مانیتور ویندوز به صورت خودکار Detail فنی مانیتور را اسکن کرده و عمدتا بالاترین نرخ بروزرسانی را برای آن انتخاب می کند. اما در مواردی اینطور نبوده و حتی در لپ تاپ ها، این امکان وجود دارد که نرخ بروزرسانی تصویر یا فرکانس مانیتور و نمایشگر کاهش پیدا کرده باشد. نکته مهم: FreeSync و G-Sync خودِ نرخ نوسازی نیستند؛ این فناوری‌ها نرخ تازه‌سازی نمایشگر را در محدوده پشتیبانی‌شده با خروجی فریم هماهنگ می‌کنند تا پارگی و ناهماهنگی تصویر کاهش یابد. برای تغییر نرخ نوسازی تصویر یا فرکانس مانیتور در ویندوز 10 و ویندوز 11، روی دسکتاپ کلیک راست کرده و سپس گزینه Display settings را انتخاب کنید. در پنجره باز شده، در سمت راست و پایین آن، گزینه Advanced display settings را انتخاب کنید. سپس در پنجره بعدی اطلاعات فنی مانیتور شما دیده می شود که از جمله آنها عمق رنگ پنل، فرمت رنگ و رزولوشن پشتیبانی شده به چشم می خورند. در این میان، یک گزینه دیگر در پایین قرار دارد که همان Refresh Rate مورد نظر ما است. در صفحه Advanced display، نمایشگر موردنظر را انتخاب کنید و از فهرست «Choose a refresh rate» یکی از نرخ‌های پشتیبانی‌شده را برگزینید. نمایش عددهایی مانند 59.94 یا 119.88 هرتز طبیعی است و به استانداردهای زمان‌بندی ویدئو مربوط می‌شود؛ این اعداد نشانه خراب‌بودن پیکسل‌ها نیستند. اگر گزینه مورد انتظار دیده نمی‌شود، رزولوشن، درایور گرافیک، مشخصات مانیتور و توان کابل و درگاه HDMI یا DisplayPort را بررسی کنید. برای عیب‌یابی اتصال نیز راهنمای مشکلات کابل و رابط DisplayPort می‌تواند مفید باشد.

اگر نرخ نوسازی موردنظر نمایش داده نمی‌شود چه کنیم؟

• رزولوشن را بررسی کنید: برخی مانیتورها حداکثر نرخ نوسازی را فقط در رزولوشن مشخص ارائه می‌کنند.
• کابل و درگاه مناسب انتخاب کنید: پشتیبانی واقعی به نسخه HDMI یا DisplayPort در مانیتور، کارت گرافیک و کابل وابسته است.
• درایور گرافیک را به‌روز کنید: درایور ناسازگار یا Generic Monitor ممکن است بعضی حالت‌های نمایش را پنهان کند.
• تنظیمات خود مانیتور را ببینید: در بعضی مدل‌ها باید حالت Gaming، DisplayPort version یا Overclock از منوی OSD فعال شود.
• برای لپ‌تاپ به مصرف باتری توجه کنید: نرخ نوسازی بالاتر معمولاً مصرف انرژی بیشتری دارد و Windows 11 در دستگاه‌های سازگار ممکن است Dynamic Refresh Rate ارائه کند.

همیشه نرخ درج‌شده در مشخصات رسمی سازنده را مبنا قرار دهید. اگر تصویر پس از انتخاب یک حالت سیاه شد، معمولاً ویندوز پس از چند ثانیه به تنظیم قبلی بازمی‌گردد؛ در غیر این صورت Safe Mode یا اتصال نمایشگر دوم می‌تواند برای بازگرداندن تنظیمات کمک کند.

تغییر نرخ نوسازی تصویر و فرکانس حالت چند مانیتور در ویندوز

در صورتی که سیستم شما دارای چند مانیتور است، ممکن است که ترجیح دهید تا نرخ بروزرسانی تصویر را برای هر کدام از مانیتورها به صورت مجزا تنظیم کنید. در این حالت، در بالای تصویر Refresh Rate، گزینه Display adapter properties را انتخاب کنید. سپس در تب Monitor مانیتور مورد نظر را انتخاب کرده و فرکانس نوسازی تصویر را به دلخواه تغییر دهید.

آیا اورکلاک Refresh Rate مانیتور امن است؟

ساخت رزولوشن یا نرخ نوسازی سفارشی خارج از مشخصات رسمی سازنده، نتیجه تضمین‌شده‌ای ندارد. ممکن است تصویر سیاه شود، فریم‌ها جا بیفتند، آرتیفکت ایجاد شود یا پایداری اتصال کاهش پیدا کند؛ همچنین شرایط ضمانت هر سازنده متفاوت است. به همین دلیل افزایش ثابت از 60 به 70 یا 75 هرتز را نمی‌توان برای همه پنل‌ها توصیه کرد.

اگر مانیتور شما در منوی OSD یک حالت Overclock رسمی دارد، فقط همان نرخ اعلام‌شده در دفترچه یا صفحه پشتیبانی سازنده را فعال کنید. برای حالت‌های سفارشی در پنل NVIDIA، AMD یا Intel نیز پیش از هر تغییر، نرخ فعلی و مسیر بازگشت را یادداشت کنید و در صورت مشاهده سیاهی تصویر، پرش، خطوط رنگی یا Frame Skipping فوراً به حالت قبلی برگردید.

برای اطمینان از روانی تصویر، تنها دیدن عدد هرتز کافی نیست؛ حرکت صفحه، پایداری اتصال و نبود Frame Skipping را هم بررسی کنید. انتخاب یک حالت پشتیبانی‌شده و پایدار معمولاً بهتر از عدد بالاتر اما ناپایدار است.

جمع‌بندی

در Windows 10 و 11، بهترین انتخاب معمولاً بالاترین نرخ نوسازی پشتیبانی‌شده و پایدار در رزولوشن مورد استفاده است. Refresh Rate را با FPS یکی ندانید، محدودیت کابل و درگاه را بررسی کنید و از اعمال نرخ‌های سفارشی بدون مشخصات رسمی خودداری کنید.

اگر برای انتخاب کارت گرافیک، مانیتور و توان مناسب سیستم خود به راهنمایی نیاز دارید، مشخصات کاربری و بودجه را در فرم درخواست پیش‌فاکتور و مشاوره خرید مازستا ثبت کنید.