رشد انفجاری و بیسابقه هوش مصنوعی عاملمحور (Agentic AI) در سال ۲۰۲۶، دیتاسنترهای هوش مصنوعی را با بزرگترین چالش تاریخ خود یعنی کمبود شدید انرژی مواجه کرده است. حجم پردازشهای سنگین مدلهای فرانتیر به قدری بالا رفته که توان الکتریکی شبکههای برق سنتی دیگر پاسخگوی نیاز آنها نیست.
در همین راستا، غولهای فناوری مانند انویدیا و گوگل برای جلوگیری از فروپاشی زیرساختی، دست به یک جراحی بزرگ محاسباتی زدهاند. این دو شرکت با سرمایهگذاریهای کلان، در حال انتقال تمام لایههای تأمین توان خود به یک استاندارد انقلابی جریان مستقیم هستند. این پروژه بزرگ تحت عنوان معماری ۸۰۰ ولت DC، قرار است تا سه ماهه سوم سال ۲۰۲۶ به صورت عملیاتی وارد فاز اجرایی شود و استانداردهای قدیمی را کاملاً دگرگون سازد.
تا پیش از این، دیتاسنترهای هوش مصنوعی از استانداردهای ولتاژ پایین ۴۸ ولت یا ۵۴ ولت برای تأمین برق رکهای پردازشی استفاده میکردند. اما با ورود شتابدهندههای نسل جدید، این معماریهای قدیمی به یک گلوگاه بزرگ حرارتی و الکتریکی تبدیل شدهاند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده توسط وبسایت کامرشیال تایمز، مصرف انرژی در این ابعاد به مرزهای نگرانکنندهای رسیده است. به طوری که هر رک از پلتفرم انویدیا روبین اولترا (NVIDIA Vera Rubin Ultra) به تنهایی نیاز به ۴۵۰ کیلووات توان الکتریکی دارد. این رقم در نسل بعدی پردازندهها یعنی معماری فاینمن (Feynman) به رقم خیرهکننده ۶۰۰ کیلووات الی ۱ مگاوات به ازای هر رک خواهد رسید.
تأمین چنین توان عظیمی با ولتاژهای پایین قدیمی عملاً غیرممکن است. زیرا برای انتقال جریان بالا، به کابلهای مسی بسیار ضخیم و سنگینی نیاز خواهد بود که فضای فیزیکی رکها را کاملاً اشغال میکنند.
این موضوع نه تنها راندمان سیستمهای خنککننده مایع را کاهش میدهد، بلکه اتلاف شدید انرژی به صورت گرما را به همراه دارد. به همین دلیل، دیتاسنترهای هوش مصنوعی برای بقای خود نیازمند یک بازطراحی کامل در لایه توزیع نیرو هستند.
انتقال به سیستم جریان مستقیم ولتاژ بالا یا همان ۸۰۰V DC، انقلابی در نحوه مدیریت توان محسوب میشود. در این معماری، ولتاژ ورودی سیستم افزایش یافته و در نتیجه، جریان الکتریکی (آمپر) به شدت کاهش مییابد. این فرمول ساده فیزیکی، مزایای فنی بیشماری را برای دیتاسنترهای هوش مصنوعی به ارمغان میآورد. این تحول بزرگ، ساختار کابلکشی را در این مراکز دگرگون میکند.
توسعه این سیستمها به لطف پیشرفتهای بزرگ در حوزه متالورژی و مهندسی مواد الکترونیکی ممکن شده است. استفاده از رلههای حالت جامد و سنسورهای ایزولهشده پیشرفته، پایداری جریان را تضمین میکند. این امر به سرورها و دیتاسنترهای هوش مصنوعی اجازه میدهد بدون نوسان ولتاژ، به پردازشهای سنگین خود در طول شبانهروز ادامه دهند.
بر اساس گزارشهای رسمی، اولین محمولههای تجاری قطعات نیمههادی مربوط به این معماری در سه ماهه سوم ۲۰۲۶ روانه بازار خواهند شد. انویدیا برنامه ویژهای دارد تا این سیستم را برای اولین بار در رکهای افسانهای Kyber خود پیادهسازی کند.
این رکهای فوقپرتراکم که برای عرضه در سال ۲۰۲۷ برنامهریزی شدهاند، میزبان ۵۷۶ شتابدهنده روبین اولترا خواهند بود. این مجموعه غولآسا به یک سیستم خنککننده مایع کامل با توان ۶۰۰ کیلووات مجهز است که تنها با معماری ۸۰۰ ولت DC قادر به کار خواهد بود.
از سوی دیگر، گوگل نیز به صورت همزمان در حال بازطراحی دیتاسنترهای هوش مصنوعی اختصاصی خود برای میزبانی از نسل جدید واحدهای پردازش تنسوری (TPU) است. گوگل به این نتیجه رسیده که برای حفظ برتری خود در پردازشهای ابری هوش مصنوعی، چارهای جز تغییر کابلکشی و سیستمهای توزیع برق دیتاسنترهایش ندارد. این دو شرکت با این اقدام، عملاً مسیر کل صنعت را به سمت ولتاژهای بالاتر سوق دادهاند.
تغییر استاندارد از ۴۸ ولت به ۸۰۰ ولت، یکی از بزرگترین چالشهای لجستیکی و مهندسی دهه جاری است. این تحول نه تنها انویدیا و گوگل، بلکه کل زنجیره تأمین قطعات الکترونیکی از جمله سازندگان ماژولهای تنظیم ولتاژ (VRM) را تحت تأثیر قرار میدهد.
شرکتهای سازنده قطعات قدرت اکنون در حال ارتقای خطوط تولید خود برای پاسخ به این تقاضای میلیاردی هستند.
بحران انرژی نشان داد که توسعه هوش مصنوعی دیگر فقط یک مسئله نرمافزاری یا الگوریتمی نیست. بلکه برنده واقعی این ماراتن، کمپانیهایی هستند که بتوانند زیرساختهای فیزیکی و فونداسیون انرژی دیتاسنترهای خود را بهتر مدیریت کنند.
در نهایت، معماری ۸۰۰ ولت DC همان کلید طلایی است که به هوش مصنوعی اجازه میدهد بدون خاموش کردن شبکه برق شهرهای بزرگ، به رشد خود ادامه دهد.
