۴ یا ۸ گیگابایت VRAM برای بازی؟ تفاوت واقعی و راهنمای انتخاب

دوستان و همراهان مازستا، با یک مقاله آموزشی دیگر، در راستای یک خرید بهتر در خدمت شما هستیم. به نظر شما تفاوت کارت های گرافیک 4 و 8 گیگابایتی در بازی ها چقدر است؟ به نظر شما حافظه گرافیکی VRAM تا چه حد می تواند در اجرای بازی ها موثر باشد؟ خرید یک کارت گرافیک 4 و یا 8 گیگابایتی؟ در این مقاله ضمن پاسخ به تمام این سوالات، به سراغ مقایسه دقیق بین یک کارت گرافیک 4 با نمونه 8 گیگابایتی در اجرای بازی ها خواهیم رفت. با مازستا همراه باشید.

مقایسه کارت‌های گرافیک 4 و 8 گیگابایتی در بازی‌ها

در چند سال اخیر صحبت بر سر توقف تولید کارت های گرافیک 4 گیگابایتی، و در نظر گرفتن حداقل 6 یا 8 گیگابایت حافظه VRAM به وفور مطرح شده است. در حال حاضر اکثر کارت های گرافیک موجود در بازار، دارای دست کم 6 یا 8 گیگابایت حافظه گرافیکی VRAM بوده و مدل‌های ۸ و ۱۶ گیگابایتی یک GPU لزوماً در همه بازی‌ها اختلاف سرعت یکسانی ندارند؛ مزیت ظرفیت بیشتر زمانی پررنگ می‌شود که تنظیمات و Textureها از ظرفیت مدل کوچک‌تر عبور کنند. واقعیت این است که به زودی 8 گیگابایت VRAM برای بسیاری از بازی‌های جدید ناکافی خواهد بود، سناریویی که قبلاً شاهد آن بوده‌ایم. بنابراین، اگر قصد دارید نسخه RTX 4060 Ti را در نظر بگیرید، اکیداً توصیه می‌کنیم که نسخه 16 گیگابایتی RTX 4060 Ti را خریداری کنید زیرا ظرفیت بیشتر می‌تواند در بازی‌ها و تنظیمات حافظه‌محور از افت 1% Low، بارگذاری مجدد Texture و Stutter جلوگیری کند؛ اما میزان تفاوت به بازی، Resolution و تنظیمات وابسته است. نسخه 16 گیگابایتی Radeon RX 7600 XT هم برای همین منظور عرضه شد که در واقع مدل 16 گیگابایتی از کارت گرافیک 8 گیگابایتی RX 7600 است. مقایسه ارزش خرید RX 7600 XT و RX 7600 باید بر اساس قیمت روز، عملکرد خود GPU و نیاز واقعی بازی‌ها به VRAM انجام شود؛ ظرفیت بیشتر به‌تنهایی تضمین‌کننده FPS بالاتر نیست. به واقع باید گفت که این روزها، تمرکز اصلی کاربران و شرکت ها به گذر از کارت های گرافیک 8 گیگابایتی و تقویت موضع کارت های گرافیک 16 گیگابایتی معطوف شده است. با این وجود بدون شک هنوز هم کارت های گرافیک 8 و 4 گیگابایتی در بازار موجود بوده و کاربران بین انتخاب آنها دو دل هستند. پس باید دید که در تست های گیمینگ و دقیق، تفاوت بین کارت های گرافیک 4 و 8 گیگابایتی چقدر است؟ برای این منظور در ادامه باید به سراغ تست ها برویم. برای این بررسی از 2 کارت گرافیک AMD Radeon RX 6500 XT 8GB و Radeon RX 6500 XT 4GB استفاده شده است. همچنین سیستم تست به پردازنده Ryzen 7 7800X3D و رم های DDR5-6000 مجهز شده است. شایان ذکر است که تست های گیمینگ در وضوح FHD صورت گرفته و تفاوت ها به صورت دقیق درج شده است.

تست‌های انجام شده برای مقایسه کارت‌های گرافیک 4 و 8 گیگابایتی در بازی‌ها

یکی از نکات عجیب و جذاب در تست های فوق آن است که کارت گرافیک 4 گیگابایتی تست، یعنی Radeon RX 6500 XT 4GB، در بازی ها مقداری کمتر از نسخه 8 گیگابایتی از حافظه رم استفاده می کند. به واقع سیستم با یک کارت گرافیک 4 گیگابایتی، در بازی ها، حتی با در نظر گرفتن بالا بردن جزئیات گرافیکی، باز هم از نهایت پتانسیل خود استفاده نمی کند. در نتایج تصویری این مقایسه، اختلاف میان Radeon RX 6500 XT 8GB و مدل 4GB در بعضی بازی‌ها محسوس است؛ بااین‌حال این نتیجه فقط برای همان بازی‌ها، تنظیمات، Resolution و سیستم آزمون قابل استناد است و نباید به همه بازی‌ها تعمیم داده شود. چهار گیگابایت VRAM برای بسیاری از بازی‌های جدید و تنظیمات Texture بالا محدودکننده است، اما در عناوین سبک‌تر، بازی‌های رقابتی یا تنظیمات Low همچنان می‌تواند قابل استفاده باشد. این خبر هیچ کس را شوکه نخواهد کرد با این حال، عملکرد ناکافی آن ممکن است شما را شگفت زده کند! این مقایسه به خوبی ثابت می کند که خرید یک کارت گرافیک 4 گیگابایتی، چه در حوزه دسکتاپ و چه در حوزه لپ تاپ با هدف بازی، این روزها اشتباهی محض است. با نگاهی به گذشته، باید گفت که اولین پردازنده گرافیکی Radeon که یک بافر 8 گیگابایتی را ارائه کرد، RX 390 و 390X در اواسط سال 2015 بود که در آن زمان، اساساً یک مدل به روز شده 290 و 290X با افزایش قیمت بودند. سپس RX 590 بود که از نظر فنی اولین پردازنده گرافیکی AMD بود که در اواخر سال 2018 به طور انحصاری از 8 گیگابایت VRAM استفاده می کرد، اگرچه در واقع فقط یک RX 580 اورکلاک شده در یک گره پردازش کمی جدیدتر بود. در نهایت باید گفت که کارت‌های گرافیک مقرون‌به‌صرفه 8 گیگابایتی AMD تا اواخر سال 2021 با سری Radeon RX 6600 وارد بازار نشدند. اما انویدیا کمی سریع تر از ای ام دی در این حوزه عمل کرده است. اولین پردازنده گرافیکی GeForce که از 6 گیگابایت VRAM فراتر رفت، GTX Titan X در اوایل سال 2015 بود. این کارت دارای یک بافر 12 گیگابایتی بود اما قیمت آن 1000 دلار بود که در آن زمان بسیار بالا بود! مدل‌های اصلی در اواسط سال 2016 با GTX 1070 و GTX 1080 مبتنی بر پاسکال با قیمت‌های 380 و 600 دلار وارد بازار شدند. سپس RTX 2070 را در اواخر سال 2018 با قیمت 500 دلار دیدیم، مقرون به صرفه ترین مدل 8 گیگابایتی انویدیا تا اینکه RTX 2060 Super سال بعد با قیمت 400 دلار وارد بازار شد. تا زمانی که RTX 3050 در اوایل سال 2022 با قیمت 250 دلار قیمت داشت، شاهد یک پردازنده گرافیکی ارزان تر GeForce نبودیم، اگرچه قبلاً قیمت آن بسیار بیشتر از این بود، اما این اولین مدل مقرون به صرفه 8 گیگابایتی از انویدیا بود زیرا RTX 3060 Ti هنوز هم با قیمت مقداری بالاتر از 400 دلار به فروش می رسد. به طور خلاصه باید گفت سر و کله کارت های گرافیک 8 گیگابایتی برای اولین بار از سال 2015 پیدا شد؛ اما امروزه وجود آنها نه تنها ضروری است، بلکه حتی به یک مقدار حداقلی برای بازی ها هم خواهد رسید. متخصصان سخت افزار از سال 2019 به کاربران توصیه کردند که از خرید کارت های گرافیک 4 گیگابایتی پرهیز کنند؛ حال تصور کنید که در سال 2024 به شما توصیه می کنیم که به فکر خرید یک کارت گرافیک با حافظه بیش از 8 گیگابایت باشید!

۴ یا ۸ گیگابایت VRAM؛ برای چه سناریویی؟

پاسخ کوتاه این است که ظرفیت مناسب به خود بازی، Resolution و تنظیمات Texture بستگی دارد. کارت ۴ گیگابایتی برای بازی‌های سبک، رقابتی یا قدیمی در 1080p و تنظیمات کنترل‌شده می‌تواند قابل استفاده باشد؛ اما در بازی‌های جدید، Textureهای High، Ray Tracing و بسته‌های بافت حجیم سریع‌تر به محدودیت می‌رسد. هشت گیگابایت فضای بیشتری ایجاد می‌کند، ولی به معنی سریع‌تر بودن قطعی GPU نیست.

مصرف VRAM با نیاز واقعی یکسان نیست

بعضی بازی‌ها حافظه آزاد را از قبل رزرو می‌کنند؛ بنابراین عددی که ابزار مانیتورینگ نشان می‌دهد همیشه به معنی نیاز اجباری بازی نیست. نشانه‌های مهم‌تر کمبود حافظه شامل افت شدید 1% Low، Stutter هنگام چرخش دوربین، دیر ظاهرشدن Textureها و کاهش ناگهانی کیفیت بافت است. برای مقایسه دو کارت باید علاوه بر Average FPS، Frame Time و 1% Low را نیز در شرایط یکسان بررسی کرد.

چه زمانی ۸ گیگابایت هم محدود می‌شود؟

در 1440p یا 4K، Textureهای بسیار باکیفیت و Ray Tracing فشار بیشتری به حافظه وارد می‌کنند. در این سناریوها ۸ گیگابایت ممکن است با کاهش Texture Quality یا غیرفعال‌کردن بعضی افکت‌ها همچنان قابل استفاده باشد، اما برای خریدی با عمر طولانی‌تر باید عملکرد خود GPU و ظرفیت‌های بالاتر را هم مقایسه کرد. افزایش VRAM روی یک تراشه ضعیف، کمبود توان پردازشی را جبران نمی‌کند.

جمع‌بندی تصمیم خرید

• برای بازی‌های سبک و 1080p اقتصادی، ۴ گیگابایت فقط با انتظار و تنظیمات واقع‌بینانه قابل قبول است.
• برای بازی‌های جدید در 1080p، هشت گیگابایت نقطه شروع منطقی‌تری است، نه تضمین اجرای Ultra.
• برای 1440p، Textureهای سنگین و عمر خرید بیشتر، ظرفیت بالاتر را همراه با قدرت GPU بررسی کنید.
• نتیجه Benchmark را فقط وقتی مقایسه کنید که بازی، Patch، تنظیمات، Resolution و سیستم آزمون یکسان باشد.

برای شناخت یک گزینه اقتصادی مرتبط، بررسی RTX 3050 برای بازی را نیز ببینید.